شاید از آن هنگام که انسان سخن گفتن را آغاز کرد ، داستان ها و افسانه ها نیز پا به میدان اندیشه اش نهادند و هزاران سال با او پهلو به پهلوی تاریخ پیش آمدند . امروزه یکی از شیرین ترین و شگرف ترین رشته های دانش بشری ، شناخت و کاوش داستان هایی است که از دورترین زمانه ها به جا مانده و این رشته را « اسطوره شناسی » یا میتولوژی mythology نام نهاده اند .


مؤلف : فاطمه تنهائی

ماخذ: www.nedayeazad.com

جهت مطالعه به ادامه مطلب مراجعه کنید

www.aynehkari.com

آینه بندان/آینه بندی/آینه خانه/آینه دار/آینه داری/آینه دان/آینه زدا/آینه زدایی/آینه کاری/آینه گر/آینه گردان/آینه گری/آینه گون/آینه لی/آینه ور 

جهت مطالعه ادامه مطلب را کلیک کنید

دسته بندي هنرهاي سنتي دستي
براي شناخت بهتر و راحت تر هنرهاي سنتي دستي بايد آنها را در گروهايي و دسته هايي قرارداد.  اين عمل باعث سهولت در شناسايي و تحقيق درباره هنرهاي سنتي دستي مي گردد.
تاکنون استادها و هنرمندان سعي نموده اند اين مهم را به انجام رسانند، ولي از آنجا که ايران عزيز داراي هنرها ي سنتي دستي بسيار زيادي مي باشد که هر کدام تا حدودي به مناطق خاص تعلق دارد و اينکه بسياري از اين هنرها شباهت هاي بسيار زيادي چه از لحاظ نوع جنس مواد اوليه، نحوه و شيوه ساخت و کاربرد و نحوه استفاده دارد، تقسيم بندي کاملي صورت  نگرفته است؛ و اين امر بسيار مشکل و حتي غير ممکن به نظر مي رسد چرا که هنرهاي سنتي دستي ايران بسيار زياد مي باشند و حتي تاکنون بسياري از آنها ناشناخته باقي مانده است.
حال به چند نمونه از تقسيم بندي هايي که تاکنون انجام گرفته نظري مي افکنيم :

جهت مطالعه ادامه مطلب را کلیک کنید

هر چیز، هر پدیده، و هر تصویری در طبیعت می تواند برای انسان تبدیل به نماد شود. از مادی ترین و ملموس ترین چون سنگ و چوب و برگ و حیوانات گرفته تا دور از دسترس ترین مثل ماه و خورشید و چهار عنصر مثالی. هر آنچه که اثر انسان بر زمین است؛ معماری، نقاشی، و به طور کلی آنچه که آنرا فرهنگ و تمدن می نامیم چیزی نیست جز طبیعت  ناب که توسط انسان وام گرفته شده و دوباره بازنمایی شده است. اینجا انسان درست به سان تبدیل کننده ( کاتالیزور) عمل میکند.

جهت مطالعه به ادامه مطلب مراجعه کنید

جهت مطالعه به ادامه مطلب مراجعه کنید

ماخذ: http://www.iran-eng.com/archive/index.php/t-67683.html

نقوش‌ ق‍طاع‍ی‌ (http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=744787&pageStatus=0)
خ‍ان‍ی‌، ب‍ه‍روز

روابط فرهنگی شرق ایران با دره سند در پیش از تاریخ (http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=1101883&pageStatus=0)
رمضانی‌زاده، جعفر

طرح و رنگ منسوجات دوره ساسانی (http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=1178361&pageStatus=0)
زراعیان، مریم

بررسی روشمند تپه چغادوسر (http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=1177556&pageStatus=0)
زلقی، یعقوب

به ادامه مطلب مراجعه کنید

نويسنده: معصومه كريميان

    ارسي، چيدمان چوب و شيشه، يادگاري از روزگاران قديم و الهام گرفته از طرح هاي اصيل اسليمي كه در ساخت درها و پنجره بناها به كار مي رفت اكنون ديگر متداول نيست و تنها در خانه هاي برجاي مانده از قديم ديده مي شود، اين دست ساخته هاي اصيل چوبي هرچند در حال حاضر به دلايل مختلف ديگر ساخته نمي شود اما در سرتاسر ايران زمين در شهرها و روستاهاي قديمي هنوز وجود دارد و زيباتر از آن است كه از يادها فراموش شود.

 ماخذ: http://naser-karami.persianblog.ir/

بی شک سنگ نگاره های ایران نشان از تاریخی دور و دراز در این سرزمین دارند. نشان هایی از حیوانات ، انسان ها ، گیاهان و زندگی . همه و همه را می توان بر روی سنگ نگاره ها یافت و می توان ساعت ها بر روی آن ها مطالعه کرد و از طرق گوناگون به بررسی آن ها پرداخت. اما شاید نماد شناسی سنگ نگاره ها یکی از بهترین راه ها برای یافتن زبانی مشترک بین ما و کسانی که این نگاره ها را بر روی سنگ ها آفریده اند باشد. با نگاهی اجمالی بر نگاره ها می توان به سرعت یافت که نقش بز بیشترین نقش موجود بر روی این نگاره هاست.در مورد چرایی نقش بستن بز بر روی این سنگ نگاره ها تاکنون به صورت خلاصه به مواردی اشاره کرده اند ، مهم ترین و معروف ترین آن ها اشاره ای است به داستان آفرینش انسان ، داستان روییدن گیاهی با دو برگ ( احتمالا ریواس ) از نطفه ی کیومرث و هنگامی به صورت انسانی در دو جنس ( مشیه و مشیانه ) در آمد.بز کوهی در این داستان حیوانی است که از مشیه و مشیانه محافظت می کند و آن دو از شیر آن می نوشند. به همین دلیل فرض شده است که بز نشان باروری و رویش است .

دكتر مهناز شايسته‌فر

 استاديار دانشكده هنر دانشگاه تربيت مدرس و مدير مسئول موسسه مطالعات هنر اسلامي

 چكيده

وجود كتيبه‌ها در معماري اسلامي از خصايص بارز و مهم هر بنايي است. تزيينات كتيبه‌اي معماري اسلامي مانند گچ‌بري، آجركاري، سنگ‌كاري و كاشي‌كاري، گاهي با كاربرد مجزا و زماني در تلفيق با يكديگر توسط هنرمندان، نمايشي شگفت از زيبايي‌ها پديد آورده است. هنرمند اسلامي با كنار هم قرار دادن حروف و اشكال تصويري گوناگون بسيار زيبا و با تنوع فوق‌العاده‌شان كه هر كدام از آن‌ها تداعي‌گر شكلی است، توانسته تركيبي تازه و بسيار جذاب پديد آورد.

حفظ علوم، معارف، فنون و انتقال آنها از نسلی به نسل دیگر از طریق کتابت یکی از شیوه های مهمی بوده است که ایرانیان در دوره ی اسلامی اتخاذ کرده اند. ایرانیان به دلایل دینی و معنوی تا قبل از اسلام رغبتی به نوشتن معارف  و علوم از خود نشان نمی دادند. به همین دلیل اطلاعات درباره ی فرهنگ ایرانی قبل از اسلام نسبتاً ناچیز بوده است. ولی با آمدن اسلام، مسئله ی کتابت و ضبط علوم در نوشته ها اهمیت پیدا کرد و خوشبختانه در پرتو این سنت اسلامی، توانسته ایم از گنجینه ای غنی که نیاکان ما برای ما به یادگار گذاشته اند برخوردار شویم.

ماخذ: http://www.mydocument.ir/main/index.php?article=1363&type=print-article

بهتر است بدانیم پرچم کشورمان چه جوری به وجود آمده است. مخصوصا حالا که پرچم جدید عراق هم رونمایی شده است ما باید اطلاعاتمان را در این زمینه کامل کنیم که کلاهمان یک روز سر از پس معرکه در نیاورد. این تاریخچه به اولین پرچمهای ایران تا امروز می پردازد!

بر خلاف اکثر عموم اولین پرچم ایران درفش کاویانی نبود بلکه اثر ذوق کورش کبیر بود. درفش کاویان زمانی درست شد که کاوه آهنگر یک هو قاطی کرد و دودمان هر چی آدم خونخوار که اول اسمش ضحاک بود را بر باد داد. کاوه فریدون را بر تخت شاهی نشاد و فریدون هم که خیلی از برچیده شدن حکومت ضحاک خوشحال بود دستور داد پیشبند کاوه را که بر سر نیزه زده بودند تا مردم را تحریک به قیام کنند طلاکاری کنند . از این به بعد شد درفش کاویانی!. کثرا فکر می کنند این پرچم اولین پرچم ایران بوده است.  حالا جالب است که درفش کاویانی را که با لباس آن بنده خدا درست نکردند. آن فقط یک نماد بود. درفشی که از روی آن ساخته شد وبه عنوان پرچم قرار گرفت از دوختن پوست پلنگ به عرض 5 متر و طول 7 متر درست شد!

تا زمانی که مسلمان ها ایران را گرفتند این پرچم ایران بود ولی مسلمان ها اجازه طرح پردازی را بر روی پرچم ندادند و ایران عملا بدون پرچم شد. پرچم سیاه جامگان و سرخ جامگان فقط یک رنگ داشت که هر چند پرچم الان لیبی هم فقط یک رنگ دارد ولی قبول کنید این دیگر اسمش پرچم نیست. برای همین سلطان محمود که به پادشاهی رسید توی پرچم سیاه سیاه جامگان که طرح ذوق ابومسلم بود یک ماه طلا دوزی کنند. پسرش مسعود که آمد از این سوسول بازی ها خوشش نیامد و دید ماه خیلی رمانتیک است و به دردش نمی خورد رفت سراغ علاقه اصلیش. شکار شیر!

سلطان مسعود که دید خیلی شیر دوست دارد سریعا یک شیر را به جای ماه به پرچم دوخت و از آن زمان تا قبل از انقلاب شیر شد نماد ایران. اگر می خواهید بدانید چطوری به فرانسه نگاه کنید که نشانش خروس است. آن زمان نشان ما شیر بوده است!

در زمان خوارزمشاهیان سکه هایی زده شد که عکس خورشید بر پشت شیر بود. به شخصه فکر می کنم که این به دلیل آیین مهرپرستی ایرانیان آن موقع بوده است که در این آیین خورشید بسیار مقدس بوده است. ولی هنوز تا زمان شاه خورشید باید صبر کنید.

شاه طهماسب هم یک خورده در این واقعه اختلال ایجاد کرد و چون فکر می کرد که ماه حمل با نشان گوسفند خیلی پربرکت بوده است ( چون خودش متولد ماه حمل بوده است ) گوسفند را جایگزین شیر کرد. در بقیه آن دوران پرچم ایران یک پارچه سبز با مشان شیر و خورشید بود که شیر و خورشید انواع و اقسام حالات مختلف را در این دوران داشته اند. تا این که نادر ، شاه شد!

نادر شاه چند تا پرچم داشت ولی پرچم ایران را پرچمی سه رنگ قرار داد که از رنگهای پرچم فعلی تشکیل شده بود. در این پرچم که هنوز هم 4 گوش نشده بود و مثلثی بود یک شیر بود که خورشید از پشتش طلوع می کرد و در وسط خورشید عبارت الله الملک به چشم می خورد. این پرچم مادر پرچمهای جدید ایران شد!

آقا محمد خان که آمد یک سری کارهای اساسی توی پرچم کرد. مثلا پرچم را 4 گوش کرد و به دست شیر ایران یک شمشیر هم داد. به خاطر این که با نادر هم مخالف بود رنگ پرچم را واحدی کرد که در شکل می بینید.

اما امیر کبیر. وقتی صحبت از امیر کبیر می شود باید بسیار با احترام صحبت کرد. این ایران امروز ساخته دست همان مرد است. هر چی خوبی توی ایران می بینیم یک نقشی در آن به عهده امیر کبیر بوده است.

امیرکبیر دلبستگی ویژه‌ای به نادرشاه داشت و به همین خاطر  پیوسته به ناصرالدین شاه توصیه می‌کرد شرح زندگی نادر را بخواند. امیرکبیر همان رنگ‌های پرچم نادر را قبول کرد ، اما دستور داد شکل پرچم مستطیل باشد (بر خلاف شکل سه گوشه در عهد نادرشاه. اگر این اتفاق نمی افتاد پرچم الان ما غیر استاندارد حساب می شد) و سراسر زمینه پرچم سفید، با یک نوار سبز به عرض تقریبی ۱۰ سانتی متر در گوشه بالایی و نواری سرخ رنگ به همان اندازه در قسمت پایین پرچم دوخته شود و نشان شیر و خورشید و شمشیر در میانه پرچم قرار گیرد، بدون آنکه تاجی بر بالای خورشید گذاشته شود. بدین ترتیب پرچم ایران تقریباً به شکل و فرم پرچم امروزی ایران درآمد. در آخر درباره رنگهای بیشتر صحبت می کنیم.

بعد از انقلاب مشروطه در مجلس برای مخالفت با روحانیون که اسفاده از عکس را حرام می دانستند نمایندگان شیر را نماد حضرت علی اعلام کردند. مشخص است که دیگر هیچ ایرانی جرئت نداشت با نشان حضرت علی مخالفت کند. حضرت علی هم که قربانش بروم یک شمشیر داشت به اسم ذوالفقار پس به دست شیر یک شمشیر هم داده شد. در همان زمانها هم بود که توسط پهلوی ها تاج به پرچم اضافه و برداشته می شد.

این بود تا زمان پیروزی انقلاب ایران که پرچم این جوری شد.این پرچم را هم که می دانید توسط طولش یک و نیم برابر عرضش است. 22 بار الله اکبر در حاشیه ها دارد. یک هیئت 18 نفره این طرح را که توسط حمید ندیمی طراحی شده است تائید کرده اند.

رنگ پرچم

درباره رنگ پرچم هم که می شود هر برداشتی کرد ولی کلا این ترتیب زیر از همه معتبرتر است:

• سبز - نشانه خرمی و دوستی

• سپید - صلح و دوستی (بر گرفته از نشانه زرتشتیان)

• سرخ - نشان خون از دست رفتگان در راه ایران (شهیدان)

البته می توانید برای این که بفهمید این سه رنگ در پرچم ایران چقدر قدمت دارند به عکس روی این دیوار که از هخامنشی مانده است و به عنوان پرچم اهورا ( فروهر) الان در موزه لوور نگهداری می شود توجه کنید.

این سه رنگ امروز جزئی از هویت امروز ماست. در حقیقت پرچم ایران اگر هر احساسی به ایران داشته باشیم باز هم با وجود ما آمیخته شده است و همه ما را با این پرچم می شناسند. یک روز پرچم  شیر و خورشید و امروز این پرچم در وجود ماست.

1.     اولین همایش سینما ومعماری٬ 28و29آبان ماه87.

محل برگزاری:تهران٬خیابان شهید فلاحی(زعفرانیه) ٬نبش فیروز کوه٬پلاک ٬69فرهنگستان هنر٬موسسه فرهنگی هنری آسمان.

 2.     نخستین همایش ملی دانشجویی معماری ایران٬تاریخ شروع همایش:1/10/1387 به

مدت 2 روز. محل برگزاری:کاشان ٬دانشگاه آزاد کاشان.

تلفن:03614460333

3.     دومین همایش علمی منطقه ای کویر ٬ارسال مقاله تا تاریخ 10/10/1387

تاریخ برگزاری همایش:22/12/1387 ٬ محل برگزاری: دانشگاه آزاداردستان

4.     اولین همایش بهسازی و نوسازی بافتهای فرسودهِ کشور

برگزار کننده:شرکت عمران و بهسازی ایران ٬ 20و21 آذر ماه 87

برای کسب اطلاعات بیشتر با دبیرخانه همایش تماس حاصل فرمایید:05116098600

ماخذ:    http://ancient-art.blogfa.com/

خانه اتحادیه

خانه امین السلطان معروف به خانه اتحادیه مانند دیگر خانه - باغ های دوره قاجاریه دارای اندرونی و بیرونی و از دو جهت دارای درهای ورودی و خروجی است. این خانهبین دو خیابان فردوسی و لاله زار قرار گرفته و از هر دو خیابان می توان به آن وارد یا خارج شد.

بخش اصلی این خانه از دوره ناصری است که در طی زمان بناهایی به آن اضافه یا از آن کم شد. یکی از بناهای چندگانه که در شمال غربی مجموعه قرار دارد مربوطه به دوره قاجاریه است ولی بقیه در دوره های بعد ساخته شده اند. این بنا مانند دیگر بناهای قاجایه دارای سبک و کالبد خاص است. سردر بسیار زیبای این خانه در کوچه معروف به اتحادیه در خیابان لاله زار قرار دارد. قسمت ورودی با آجر تزیین شده است.

قرنیز زیبایی در بخش فوقانی سردر و ستون توکار نیم گرد در دو طرف ورودی دیده می شود. دورتا دور قوس بالای در ورودی با نقش آجرکاری حصیری جفت جفت، قاب مربوط به اسماء جلاله و قوس مغولی برگشته در محل چراغ دان با نقوش اسلیمی که دو اژدها را نشان می دهد، تزیین شده است.

بنای کوچک و زیبایی در ضلع شرقی مجموعه قرار دارد و حوضخانه مجموعه با ارزش است. در این بنا تزئیناتی چون گچبری متنوع، مقرنس ( آنچه به شکل نردبان و پله پله ساخته شده ، بنای بلند مدور و ایوان آراسته و مزین با صورت ها و نقوش که بر آن با نردبان پایه روند ، قسمی زینت که در اطاق و ایوان ها به شکل های گوناگون گچبری کنند؛ کنگره دار) با گچ، ستون ها و نیم ستون های شیاردار، پایه ستون های شبیه گلدان ، سرستون های زیبا با نقوش گل و بوته، پنجره هایی به سبک دوره قاجاریه ، آجرکاری و نماسازی با آجر با طرح های مختلف بیش از همه خودنمایی می کند.

در قسمت ورودی بخش های تزیین شده با آجر، بسیار زیبا و نمودار سبک دوره قاجار است. این در ورودی در طی زمان تغییر یافته است. سردر دارای آجر تراش دار، قرنیز زیبا ، ستون توکار نیم گرد و پیش گرد ، آجر چینی به صورت حصیری جفت جفت و قوس هندی فوقانی است. داخل بنا از تزئینات مقرنس کاری، کاسه سازی، آویز گچی، نقوش اسلیمی گل و بوته و ... بهره بسیار دارد.

خانه امیربهادر

این خانه از مجموعه خانه های با ارزش دوره قاجاریه و در اصل متعلق به شادروان حسین پاشازاده معروف به امیربهادر جنگ ، وزیر دربار و وزیر جنگ مظفرالدین شاه قاجار بوده است. مساحت این بنا در حدود 3000 متر مربع است. در کتیبه دهلیز بنا چنین نوشته اند :«عمل میرزا آقا گچ کار ولد حسین 1318» این بنا در اصل حسینیه امیر بهادر بود که بعدها تحت تملک شرکت پخش سیگار ایران درآمد و در نهایت توسط انجمن آثار ملی خریداری شد و تعمیراتی در آن صورت گرفت. خانه امیربهادر دارای تالار بزرگ آینه کاری شده، زیرزمین آینه کاری شده ، تالار بزرگ بالا، حوضخانه با تزئینات کاشیکاری و اتاق های متعدد برای برگزاری جلسات و سخنرانی ها و قرائت خانه عمومی و همچنین اتاق های دیگر با کارکردهای مختلف است. این خانه در حال حاضر در تملک «انجمن آثار و مفاخر فرهنگی» است.

خانه امام جمعه

در محدوده بافت قدیم شهر تهران،در خیابان «ناصرخسرو» خانه معروف امام جمعه واقع است. همان گونه که از نام بنا برمی آید، این خانه متعلق به یکی از امام جمعه های تهران در دوره قاجار است و احتمالاً ساخت آن را می توان به اواسط دوران سلطنت ناصرالدین شاه یعنی سال های 1280 تا 1300 هـ . ق نسبت داد.

مدخل ورودی بنا توسط راهروی باریکی به حیاط نسبتاً بزرگی متصل می شود. وسط حیاط حوض سنگی به شکل مستطیل قرار گرفته و در دو طرف آن دو ستون سنگی دیده می شود که روی آنها مجسمه هایی به شکل انسان با پوشش دوران قاجار حک شده است. این بنا دارای بخش اندرونی و بیرونی، شاه نشین و تالار زمستانی است.

خانه شقاقی

این بنا در شمالی ترین بخش منطقه دوازده تهران،در جبهه شمالی خیابان کوشک حد فاصل فردوسی و لاله زار قرار دارد . این خانه را اغلب با عنوان خانه کوشک می شناسند. خانه شقاقی ابتدا به عنوان منزل مسکونی خانواده شقاقی مورد استفاده بود و بعدها به صورت یکی از مراکز آموزشی سازمان میراث فرهنگی کشور درآمد.

این بنا شامل زیرزمین، همکف، طبقه اول و کلاه فرنگی است که به صورت مورب در میان زمینی به ابعاد تقریبی 33×49 متر ایجاد شده است.

عمارت موقوفه فاضل عراقی

این خانهدر غرب میدان فردوسی، در کوچه پارس قرار دارد و موقوفه فاضل عراقی، مستشار و رئیس سابق دیوان عالی کشور است. بخشی از آن در سال 1334 شمسی به بیمارستان زنان اختصاص یافت.

معمار عمارت موقوفه فاضل عراقی با ایجاد پیش آمدگی و فرورفتگی جزیی در نما، تنوع ایجاد کرده است. بخش مرکزی نما با دری تمام شیشه در قسمت همکف ، و پنجره ای تمام شیشه در طبقه اول، پیش آمده ترین قسمت آن است. در طرفین آن دیوار کمی عقب نشسته و در هر سمت یک در و یک پنجره تمام شیشه قرار دارد. در قسمت بالای عمارت که به شیروانی منتهی می شود، کتیبه ای تقریباً پهن با آجر نقش برجسته کار شده که دارای حاشیه ای پهن در بالا و حاشیه ای باریک تر در پایین است. حاشیه ظریفی از کاشی نقش برجسته به رنگ فیروزه ای درون قاب باریکی از سفال دور درگاه ها، پنجره ها و سطوح مختلف نما حرکت می کند. کاشی های عمارت بسیار نفیس و روی آنها تصاویر شاهان باستانی ایران نقش شده است.

عمارت باغ فردوس

این خانه ارزشمند و تاریخیدر بخش شمالی شهر تهران قرار دارد . در داخل این خانه گچبری های کم نظیری به چشم می خورد که به مرور زمان رو به خرابی نهاده بود. 30 نفر از بزرگترین و مجرب ترین هنرمندان گچبر مأمور شده بودند تا این محوطه را بازسازی نمایند که مسن ترین آنها استاد «حسن رضایی تهرانی» با بیش از 90 سال و کم سن ترین آنها فرزند وی علیرضا رضایی تهرانی بود. استادان دیگری چون «حاج عباس عشقی» ، «اصغر زینت اعلایی» ، «رضا نجفی» ، «حاج سید علی اصفهانی» ، «استاد علی» ، «استاد یوسف» ، «حاج مصطفی شایگان» ، «حاج سید علی لطفی» ، «شعبان صحافا» ، «حسین نشاطیان» و ... باعث شدند این بنای ارزشمند دوباره احیاء شود .

این بنا در زمان قاجاریه ساخته شد. در این مجموعه گچبری گل و برگ و انگور با روش ها و سبک های رومی و یونانی و ایرانی ترکیب شده و طرحی جدید را به وجود آورده است. به علت حضور گچ بران متعدد – در دوره ساخت و نیز مرمت بنا – هر اتاق ، سقف، ستون و راهرو به دست یک گروه بازسازی شد. به همین دلیل نوع ، سبک و طرح هر اتاق با اتاق دیگر متفاوت است. سالن قندیل زیرزمین باغ فردوس تقلیدی از قطار و آویز و کاسه است. به نقل از استادان مرمت کار ، نقطه آغاز و پایان کار نامعین است. آنچه که این کار را از دیگر کارها متمایز می کند توخالی بودن آویزه هایی است که از سقف به پایین آمده است. نوع سبک و مرمت کار حاج عباس عشقی است.

عمارت و باغ فرمانیه

اثر تاریخی باغ فرمانیه نمونه ای از معماری اصیل ایرانی مربوط به اوایل دوره قاجار با کاشی های طرح دار دوره ناصری است. ملک فرمانیه شامل باغ، زمین بایر و چندین رشته قنات، در سال 1326 هـ . ق به «کامران میرزا نایب السلطنه» قاجار تعلق گرفت و پس از فوت او به دخترش رسید. بعد از آن «میرزا فرمانفرما» از شاهزاده های قاجار، شمال باغ، سهم قنات ها و سایر متعلقات را خریداری کرد. در سال 1319 باغ و تمام متعلقات آن به سفارت ایتالیا فروخته شد. بناهای این باغ دارای جزئیات معماری اصیل ایرانی اوایل دوره قاجار است.

مجموعه بنای بیرونی شامل یک شاه نشین و دو اتاق سردری در طرفین حوضخانه ، دو اتاق پنج دری در دو طرف شاه نشین مشرف به باغ است. در مرکز این بنا ، حوضخانه ی هشت ضلعی که با الگوی معماری چهار طبقه چهار صفه و طاق گنبدی طراحی شده ، قرار دارد.

گچبری حوضخانه ، چشم را به فراز گنبد، جایی که نورگیر گنبد نور خورشید را به درون می کشد و بر حوض مدور زیرین و پنجره های اُرُسی سه طرف حوضخانه می پراکند، راهنمایی می کند.

مهمترین عامل تزیینی به کار رفته در بنای بیرونی و اندرونی، کاشیکاری طرح دار دوره ناصری است که به طور یقین از ساختمان دیگری به این بنا منتقل شده است. نمای شمالی بسیار ساده است و با ستون های آجری مسطح با تلفیقی از گچ مشاهده می شود. نمای جنوبی و اصلی ساختمان بیرونی با ایوان سراسری به فضای باغ گشوده می شود. ستون های موجود بخشی از تزئینات الحاقی است.

خانه شهید مدرس

خانه شهید سید حسن مدرسدر محله عودلاجان از محلات محدود حصار ناصری شهر تهران قرار دارد. این خانه که کامل ترین شکل یک خانه سنتی را در بافت تاریخی تهران به نمایش می گذارد، از بخش های مختلف اندرونی؛ بیرونی، مطبخ، کالسکه خانه و ... تشکیل شده است. در این خانه تاریخی مجموعه ای از هنرها شامل گچبری، حجاری، آجرکاری، گره چینی، نقاشی و کتیبه نگاری در کامل ترین شکل، به کار رفته است. در نقشه ی تاریخی شهر تهران که متعلق به سال 1275 هـ . ق است، این خانه با عنوان «خانه وزیر مختار فرانسه» مشخص شده است. مرحوم سید حسن مدرس در اوایل قرن معاصر و در دوره نمایندگی مجلس، در این خانه سکونت داشت.

بنای تاریخی مسعودیه

بنای تاریخی مسعودیه،در خیابان اکباتان تهران، به دستور ظل السلطان فرزند ناصرالدین شاه همزمان با کاخ گلستان احداث شد. این مجموعه در محدوده میدان بهارستان و خیابان های ملت و اکباتان قرار دارد و شامل پنج عمارت اصلی و تاریخی است و قدمت آن به سال 1295 می رسد. عمارت مسعودیه با توجه به نقشه عبدالغفار، در زمینی به مساحت چهل هزار متر مربع احداث شد. آنچه امروز از این باغ و عمارت باقی مانده نیمه ی غربی مجموعه در زمینی به مساحت حدود دو هکتار است.

تالار سلام این مجموعه زیر نظر صنیع الملک نقاش باشی برای «میرزا آقاخان اعتمادالدوله» صدراعظم آقاخان نوری نقاشی شد. در عمارت مسعودیه کتیبه هایی به تاریخ 1295 هـ . ق باقی مانده است. عمارت اصلی یعنی دو بنای واقع در جبهه ی جنوبی شامل دیوان خانه و حوضخانه و عمارت سردر، تغییرات عمده ای نیافته اند اما بدنه ی غربی که در کنار خیابان ملت قرار داشت و بدنه ی شرقی به طور کلی تخریب شده است. در عمارت مشیریه و عمارت سید جوادی نیز تغییراتی مشاهده می شود که باید گفت ناشی از تغییر سلیقه ی حاکم در اوایل دوره ی پهلوی بوده است . سردر کالسکه روی عمارت مسعودیه همچنان باقی است.

این مجموعه که هم زمان با کاخ گلستان بنا شد و به ویژه تزیینات معماری آن ، متأثر از نفوذ هنر غربی در سال های اواخر حکومت قاجار است، در سال 1320 توسط دولت از دختر ظل السلطان خریداری شد و در اختیار وزارت معارف وقت قرار گرفت و بیش از 75 سال در اختیار وزارت آموزش و پرورش بود.

این عمارت با تصویب نامه ی هیأت وزیران در اختیار سازمان میراث فرهنگی کشور قرار گرفته است تا کارهای بازسازی و مرمت آن انجام شود.

خانه مشیر الدوله پیرنیا

این بنادر خیابان لاله زار بین جمهوری و منوچهری قرار گرفته و در اصل متعلق به حسن پیرنیا بود .از خصوصیات این بنا گچبری و فرنگی کاری، کاشیکاری همراه با کاشی های منقوش به تصاویر شخصیت های اساطیری و تاریخی است.

خانه وثوق

این بنا در سال 1253 هـ . ق یا 1211 شمسی در زمان محمدشاه قاجار برای یکی از صاحب منصبان دوره قاجاریه به نام «میرزا محمد قوام الدوله آشتیانی» ساخته شد.

این بنادر خیابان 15 خرداد کوچه «میرزا محمود وزیر» قرار دارد. هفت دری در این بنا یکی از تزئینات بنا به شمار می رود. ورود به قسمت داخل ساختمان از حیاط بیرونی و حیاط دَوُرنی از طریق دو راه پله انجام می شود . پله ها دارای ازاره (آن قسمت از دیوار اتاق و یا ایوان که از کف طاقچه تا روی زمین بود) های سنگی هستند که نقوشی روی آن حک شده است. دو راهروی پایین توسط تالار آینه و تـَنـَبی ( محلی است برای پذیرایی) به هم مرتبط می شود ولی راهروهای طبقه دوم به علت وجود شیروانی از داخل ساختمان به هم مرتبط نیست و تنها راه ارتباطی آنها از طریق حیاط است.

طبقه اول را روی هم دو تالار بزرگ آینه و تنبی با سفره خانه، دو راهرو و سه اتاق دیگر در ضلع شرقی ساخته شده اند.

زیرزمین ساختمان در قسمت زیرین تالار آیینه و تنبی قرار گرفته که تنها از حیاط درونی و توسط دو در می توان به آن وارد شد. آرایش درها از نوع گره سازی با چوب است. نور طبیعی زیرزمین در دو ضلع شمال و جنوب با آجرهای لعاب دار آبی رنگ موسوم به پاچنگ تأمین می شود. دیوارهای بنا از خشت و سقف از جنس چوب است. تزئیناتی که در بنا به کار رفته شامل آینه کاری، نقاشی گل و مرغی روی گچ ، مقرنس کاری و گچبری است. کف اتاق ها با کاشی های ابر و باد پوشانده شده و بیشترین تزیین بنا مقرنس کاری است.

برخی دیگر از خانه های دوره قاجاریه در تهران

خانه میرزا محمود وزیر در خیابان امیرکبیر،خانه اخوان علیزاده،خانه قدیمی صفوی در سرچشمه،خانه رضاشاه در خیابان امام خمینی،خانه صبا، خانه بهزاد در خیابان انقلاب،خانه علاءالدوله در خیابان فردوسی،خانه مستوفی در خیابان پانزده خرداد،خانه احسانی در پامنار کوچه بهاءالدوله؛خانه بازار مسگرها در خیابان مصطفی خمینی،خانه نصرالدوله در سرچشمه،خانه کلارا آبکار در خیابان جمهوری اسلامی،خانه هدایت در خیابان هدایت،خانه قوام السلطنه در خیابان 30 تیر و ...

باغ شاه (پادگان حر)	م.حر
خانه اعلم السلطنه	خ.حافظ
خانه امیر بهادر (انجمن آثار و مفاخر ملی)	خ.ولیعصر پل امیربهادر
خانه انیس الدوله	خ.ولیعصر روبروی مهدیه تهران
خانه بهزاد	خ.آذربایجان
خانه پروفسور عدل	خ.ولیعصر بالاتر از تقاطع سپه
خانه قوام الدوله	سرچشمه ک.میرزا محمود وزیر
خانه قیصری	جمهوری خ.لاله
خانه مقدم	خ.امام خمینی نرسیده به چهارراه ولیعصر جنب شفیع ها
خانه ملیحه گلستانه	خ.قزوین پل امیر بهادر
عمارت تیمور تاش	خ.دانشگاه جنگ
کاخ مرمر	خ سپه تقاطع ولیعصر

منبع : سیمای میراث فرهنگی استان تهران

نام اثر: عمارت قوام الدوله آشتياني ( خانه وثوق )   
شمارة ثبت در فهرست آثار ملي ايران 2024
آدرس: خيابان اميركبير، ما بين چهارراه سرچشمه و سه راه امين حضور،‌ كوچه ميرزا محمود وزير ( شهيد عليرضا جاويدي )
پلاك 18

معرفي اجمالي اثر ( ويژگيهاي فرهنگي، هنري و تاريخي ):

   بناي مورد نظر در محدودة‌ جغرافيايي به طول 05/51 درجه و 35/51 دقيقه شرقي و عرض 34/35 درجه و 50/35 دقيقه شمالي قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دريا 1280 متر و بر روي خط زلزله خيز قرار دارد. عمارت تاريخي قوام الدوله در محدوده شمال شرقي داخل حصار طهماسبي و در محله عودلاجان قرار داشته و از لحاظ موقعيت و ارتباط با محلات اطراف و نزديكي با ارك شاهي حائز اهميت بوده است. اين عمارت از سمت جنوب شرقي با محله چال ميدان و از سمت جنوب غربي با محله بازار و از سمت غرب با ارك شاهي مرتبط بوده است. اين بنا در سال 1253 هـ . ق برابر با 1211 هـ . ش در زمان محمد شاه قاجار براي يكي از صاحب منصبان آن دوره به نام ميرزا محمد مستوفي قوام الدوله آشتياني ساخته شد كه بنا، بعد از وي به پسرش ميرزا ابراهيم معتمدالسلطنه و بعد از آن به فرزندش ميرزا حسن خان وثوق الدوله واگذار شد.

   گفته مي شود سراي قوام الدوله در گذشته بصورت يك مجموعه از سرا هاي كنوني خانه و برخي از بخشهاي همسايه شرقي و غربي بوده است از جمله بخشهاي عمارت در زمان قوام الدوله عبارت اند از : كالسكه خانه ( كه اكنون به پارك تبديل شده )، سراي بيروني، سراي اندروني،  حسينيه، حمام قوام الدوله، اتاق عقد و…  

   ساختمان تاريخي قوام الدوله در حال حاضر در سه طبقه شكل گرفته كه دو حياط وسيع در شمال و جنوب، آن را در ميان گرفته اند اين عمارت شامل يك زير زمين زيبا است . در طبقه اول دو تالار متصل به هم قرار دارند كه داراي سقفهاي بلند و هم ارتفاع مي باشند و در طرفين تالارها دو راهرو و چهار اطاق در دو طبقه تالارها را در بر گرفته اند. اطاقها كوچك ولي تالارها وسيع و باشكوهند. 
تالار جنوبي از كف تا سقف از نقاشي رنگ روغن پوشيده شده است. در اين تالار نقشها آميزه اي از روشهاي ايراني و فرنگي هستند و هيچ سطحي از چشم هنرمندان دور نمانده و تمام سطوح اتاق پر كار و پر نقش مي باشند. در شمال تالار نقاشي و در سوي ديگر آن تالار آينه قرار دارد، تالار مستطيل شكلي كه به واسطه يك ارسي هفت دري به حياط شمالي ارتباط دارد كه در صورت بالارفتن ارسي تالار به ايوان تبديل خواهد شد. در جنوب تالار هم يك ارسي سه دري ارتباط تالار آينه را با تالار نقاشي برقرار ميكند تا در صورت نياز به چشم اندازي نقش در نقش تبديل گردد. در طرفين شاه نشين تالار نقاشي، دو باد گير استقرار يافته اند كه با باز كردن درهاي تالارها مي توان به هر دو تالار امكان تنفس هواي تازه را برقرار كرد،‌ اين بادگيرها از داخل كوچه چشم انداز زيبايي به خانه تاريخي قوام الدوله بخشيده اند.

 اقدامات مرمتي انجام شده تاكنون:

تعميرات اساسي بنا اولين بار و بعد از تملك آن توسط وزارت فرهنگ و هنر در فاصله سالهاي1345 تا 1350 توسط سازمان ملي حفاظت آثار باستاني و به دست استاد محمد كريم پيرنيا انحام گرفت. دفتر فني اين سازمان طي سالهاي 1352 و 1355 تعميرات تالار نقاشي را به انجام رساند. در سالهاي  1353 تا 1356 دفتر فني آثار باستاني در اين محل مستقر گرديد. دوره ديگر تعميرات بنا، به اقدامات پس از انقلاب اسلامي برميگردد. در اين دوره علاوه بر تثبيت رنگهاي تالار نقاشي نسبت به استحكام بخشي سقف تالار آينه و انجام تعميرات اساسي آن كه در اثر انفجارات مهيب محل حزب جمهوري اسلامي در سرچشمه و انفجار بمب در ميدان امام خميني تخريب شده بود اقدامات به موقعي صورت پذيرفت.

دوره هاي جديد كارهاي  مرمتي در خانه قوام الدوله از تابستان 1381 شروع شده و تا بحال ادامه داشته است.

مهم ترين كارهاي انجام شده در مرمت سال 81 عبارتند از :

1- احداث يك فضاي جديد و سرويس در امتداد شمالي زيرزمين در زير حياط.

2-  ايجاد كانال دفع رطوبت در پشت خانه قوام الدوله در خيابان ميرزا محمود وزير.

3-  شستشوي آجرهاي زير زمين و بندكشي مجدد آن  و فرش كف از سنگ گندمك شيراز.

4- مرمت يكسري كاشي هاي قاجاري موجود و نصب آن در فضاي تازه احداث شمال زيرزمين .

5-  تعميرات خانه جبهه شرقي حياط شمالي و احداث كانال دفع رطوبت در كف آن.

6- تعميرات اورسي ها و تزئينات آينه كاري در تالارها .

7- برق كشي مجدد خانه قوام الدوله و بهينه سازي سيستم روشنايي.

8- بهينه سازي سيستم گرمايش و موتورخانه.  

9- آبرساني با لوله هاي پلي اتيلن به طول 110 متر از حوضچه پارك شمالي به دو حياط شمالي و جنوبي خانه قوام الدوله.

ماخذ: http://www.tehranmiras.ir/edarekol/kargah.htm

صلیب شکسته یا سواستیکا یا گردانه مهر یک چلیپا با شاخه‌های ۹۰ درجه به سمت راست یا چپ است. که معمولاً با جهت افقی یا گوشه‌هایی با زاویه ۴۵ درجه می‌‌باشد. در شکل هندی نقطه‌هایی در هر ربع آن قرار می‌‌دهند.

واژه سواستیکا swastika از سانسکریت می باشد و آمیزه ای از سو = خوب و خوش + استی =هستی و استی، می باشد؛ یعنی، خوش بختی و نشان خوشبختی. در ایران باستان چنین نشانه ای را "گردونه مهر" می گفته اند.

سواستیکا در تمام هنرها و طراحی‌های تاریخ بشری پدیدار می‌‌باشد، نشان بسیاری از چیزها، همچون خوش اقبالی، خورشید، برهما یا هندوها بود. در روزگار باستان، صلیب شکسته در بین سومری ها، سلت ها و یونانی ها استفاده می‌‌شد.

در غرب، سواستیکا عموماً با نام صلیب شکسته و به عنوان نماد نازیسم شناخته می‌شود (به خاطر آنکه به عنوان نشان حزب ملی کارگران سوسیالیست آلمان به‌کار می‌رفت). پس از جنگ جهانی دوم، این نماد چهره مشهوری در غرب پیدا کرده‌است.

ماخذ: http://fa.wikipedia.org

گردونه مهر يا گردونه خورشيد كه به چليپاي شكسته نيز مشهور است ، نماد و نشانواره بسيار كهنسالي است كه آن را به قوم آريا و سرزمين ايران نسبت مي دهند ، هرچند كه يافته هاي باستان شناسي در زمينه ي پيشينه ي گردونه ي مهر بسيار اندك و تفسير پيرامون آن بسيار دشوار است ، اما از همين يافته هاي نادر باستان شناسي مي توان چنين برداشت كرد كه گردونه ي مهر نمادي مختص ايرانيان باستان بوده و به احتمال قريب به يقين ، اين نشانواره از نمادهاي آيين مهري يا ميتراييسم بوده است . آييني كه پيش از ظهور زرتشت در ايران رواج داشته و پس از تولد دين زرتشت نيز همچنان موقعيت خود را حفظ نمود و در دين زرتشتي نيز نفوذ يافت و بعدها ( حدوداً در سدة يكم پيش از ميلاد ) به غرب آسياي صغير گسترش يافت . خصوصاً ورود آيين مهر به روم و اروپا كاملاً محسوس است ، چنانكه دستاوردهاي باستان شناسي در اين زمينه اين امر را تأكيد مي كنند . البته اين در حالي ست كه پس از قدرت يافتن مسيحيت در اروپا و رقابت سرسختانه ي دين مسيحيت با آيين مهرپرستي ، سرانجام مسيحيت در اواخر قرن چهارم ميلادي بر دين ميتراييسم چيره شده و در اين ميان آثار باستاني مهري بسياري توسط مسيحيان نابود شده و يا تغيير شكل يافتند . گرامي داشت نماد گردونه ي مهر ، ريشه اي بس كهن دارد . گروهي از محققان بر اين باورند كه اين نشانواره نمادي از خورشيد است كه به مرور تغيير شكل داده شده . گروهي نيز بر اين باورند كه در جامعه هاي آغازين ، مردم به نماد چليپا چون مظهر آتش ، احترام مي گذاشتند و اين نماد ، نقشي از ابزار ابتدايي براي بدست آوردن آتش بود . ذكر يك تاريخ و مفهوم دقيق و حتي ذكر يك تاريخ حدودي پيرامون زمان پيدايش گردونه ي مهر بسيار دشوار و دور از دست است . اين امر دلايل گوناگون دارد . يافته هاي باستان شناسي پيرامون گردونه ي مهر ، هر چند كه اصالت آن را به سرزمين ايران نسبت مي دهند اما در بسياري از نقاط جهان و با قدمتي بسيار دور نيز مشاهده مي شوند . در بسياري از تمدن هاي باستاني كهن ، اين نماد مشهود است و نيز در سرزمين هاي بسيار دور نيز مشاهده شده . علاوه بر آن يكي از دلايل آنكه مفهوم گردونه ي مهر به درستي در متون و لوح هاي باستاني ذكر نشده آن است كه آيين مهر ، آييني بسيار راز آميز بوده و پيروان آن ، مفاهيم آييني را به صورت يك راز به نسل هاي بعدي منتقل مي كردند . از اين رو نه تنها مفهوم گردونه ي مهر ، بلكه بسياري از آداب و رسوم و باورهاي مهري ( ميترايي ) نيز در پرده اي از ابهام نهفته است و معدود اطلاعاتي كه امروزه در دست است از تفسير تصاوير به جاي مانده بر مهرابه هاي ميترايي و مختصر متون قديمي به جاي مانده استخراج شده . اين در حالي ست كه بسياري از مسيحيان و مخالفان آيين مهر در اروپا ، علاوه بر تخريب و نابودي آثار مهري ، متون مهري كاذب و دروغيني نيز بر جاي گذاشتند تا وجهه ي دين مهري را در نزد عوام و آيندگان خراب جلوه كنند . آنچه در ميان تفاسير مختلف پيرامون معنا و مفهوم گردونه ي مهر مورد توجه مي نمايد علاوه بر مفهوم نماد خورشيد ، مهر و آتش ، اشاره ي اين گردونه به آخشيج هاي چهارگانه( آب ، آتش ، خاک و باد ) است كه ممكن است نشانواره ي گردونه ي مهر به معناي آن باشد . همانگونه كه ذكر شد اين نماد در بسياري از تمدن هاي كهن يافت شده و نيز در بسياري از فرهنگ ها و باور ها راه يافت . از آن جمله اين نماد در دين بودايي نيز مشهود است كه موضوع اين نوشتار حول محور آن قرار دارد ، از اين رو در راستاي بررسي مفاهيم اين نماد و مختصر شناختي پيرامون باستان شناسي و ظهور آن در سرزمين ها و باورهاي گوناگون ، در ادامه ، ذكري كوتاه پيرامون مباحث فوق به ميان خواهد آمد و پس از آن نوشتار به بررسي مفهوم گردونه ي مهر در كيش بودايي خواهد پرداخت .گردونه ي مهر در ايران باستانبسياري از صاحبان نظران بر اين باورند كه منشاء اين نشانواره نزد قوم آريا بوده ، قومي كه بيشتر در قسمت هاي غربي ايران سكني گزيده بودند و تمد ن هاي شگفت آوري را موجب شدند . در مورد خاستگاه اين قوم جنجال بر انگيز ، صاحبنظران و محققان نظريات بسياري ارائه داده اند . آريايي ها به صورت دو شاخه ي غربي و شرقي در فلات ايران منتشر شدند كه از مهمترين آنها مادها و پارس ها مي باشند . آريايي ها نخستين پادشاهي جهاني را تأسيس كردند . گردونه ي مهر نشانواره اي ست بس كهن كه زادگاه و ريشه هاي آن بوضوح مشخص نيست و در اكثر تمدن ها و فرهنگ ها ي باستاني خود را نمايانده است . آنچنان كه مشهود است ، اين نشانه نخستين بار در خوزستان با قدمتي پنج هزار ساله ديده شده و گواه بر اين است كه ريشه اي عميق و ژرف در باورهاي ايرانيان داشته . نشانواره بر روي تكه سفالي كه توسط باستان شناسان بدست آمده مشهود است . در شهر سوخته1 نيز مهرهايي از جنس مرمر ، لاجورد ، مفرغ واستخوان و سفال كشف شده كه بر روي برخي از اين مهرها با قدمتي حدود پنج هزار سال ، اين نماد ديده مي شود . در هزار ه ي چهارم قبل از ميلاد در تل باكون مردوشت ( شيراز ) آوندهاي سفالين ، سفالينه هاي شكسته و منقوش نيز اين نشانواره را بر خود دارند . در حفاريهاي باستان شناسانه در گيلان فسا در استان شيراز، ظرف سفالين قرمز رنگي مربوط به هزاره چهارم قبل از ميلاد بدست آمده كه طرح اين نماد را بر روي آن مي بينيم . اين نشانواره را در تپه سيلك كاشان ، يكي از شاخص ترين تپه هاي پيش از تاريخ ايران بر روي ظرفي سفالي كه قدمتش به هزاره ي اول قبل از ميلاد مي رسد و همچنين بر روي يك كوزه از همين تپه نيز ، مي توان ديد . جام زريني در كلاردشت در سال 1318 خورشيدي به دست آمده كه بر روي آن پيكره ي شيري را مشاهده ميكنيم كه بر روي كپلش چليپاي شكسته مشهود است . لازم به ذكر است كه شير در نزد آرياييان مقام بالايي داشته و داراي عظمت بوده و نیز یکی از مظاهر آیین مهری نیز محسوب می شده . كاسه زرين زيبايي در كاوشهاي تپه ي حسنلو واقع در جنوب اروميه كشف شده كه اين كاسه نيز پيكره ي شير و شيربان را نشان مي دهد و جالب آنكه دوباره در اينجا بر روي كپل شير ، نشانواره ديده مي شود . گردنبند زريني كه سه چليپا را در خود نشان مي دهد ، در كاوشهايي كه توسط آقاي شهيدزاده در سال 56- 1355 خورشيدي در شهر رودبار گيلان به دست آمده كه مربوط به هزاره ي اول قبل از ميلاد مي باشد . همان طور كه مشخص است اين نشانواره از دوران هاي مختلف گذر كرده . در گرمي آذربايجان گورهايي به صورت خمره مانند يافت شده كه در ميان آنها تكه پارچه اي با طرح چليپاي شكسته مشهود است . در همين دوران و همين مكان تكه سفالي از يك خمره بدست آمده كه بر سطح آن ، نشانواره را به صورت برجسته مشاهده ميكنيم . هم اكنون اين تكه سفال در موزه ي ايران باستان حفاظت مي شود . اين نشانه تنها بر سطح ظروف سفالين و زرين و اشياء زرين و تكه پارچه ها مشهود نیست . این نشانواره بر روی سکه های باستانی نیز مشهود است از جمله سکه مهرداد دوم كه 38 سال سلطنت كرد و اشك نهم . در آن دوران نيز نشان چليپاي شكسته را بر روي گردنبند ها تصوير مي كردند و اين مطلب زماني روشن مي شود كه ما به آويزه ي گردني از جنس عقيق كه از جوبن گيلان يافت شده بر مي خوريم كه در سال 1345 خورشيدي به دست آمده . در ويرانه هاي كاخي در كوه خواجه سيستان كه قدمتي طولاني دارد و مقر فرمانداري اشكانيان بوده و داراي گچبريهاي زيبايي ست ما شاهد نماد چليپاي شكسته هستيم . بر روي كلاه اردشير ساساني ، بينانگذار شاهنشاهي ساسانيان در پارس نيز نشانواره مشهود است . در ويرانه هاي كاخي در بيشابور مربوط به ساسانيان چليپاي شكسته حضور دارد و نيز در گچبريهاي قلعه ي يزد گرد كه از جزيره ي كيش به دست آمده و كاخ تيسفون در عراق امروزي . نشانواره بر سكه ي سيميني كه در موزه ي بريتانيا نگهداري مي شود و به پاكه ( فرمانداري پارسي كه قبل از پيدايش دولت ساساني فرمانروايي مي كرده ) تعلق دارد ، ديده مي شود ، همچنين بر روي سكه ي بهرام ، سكه ي نرسي پسر شاپور كه اين سكه ها با نام شاهنشاه در شهرها ي ايران ضرب مي گرديده اند . آوند پايه دار سفاليني متعلق به 3500 فبل از ميلاد در بررسي هاي 1310 خورشيدي از تپه ي باستاني حصار دامغان يافت شده كه چليپا را نشان مي دهد . گردونه ي مهر در بسياري از آثار مشابه بدست ‎آمده توسط باستانشناسان در طول تاريخ ديده مي شود . اين نماد حتي در نگاره ها و معماري مذهبي پس از اسلام نيز مشهود است .گردونه ي مهر در سرزمين هاي ديگرچليپاي شكسته علاوه بر ايران در بسياري از اقوام و ملل ديگر نيز مشهود است كه گاه تاريخ آن بسيار كهن مي باشد . نشانواره در نزد اقوام و سرزمين هايي نظير مصر ( از دوره ي بطميوس به بعد ) ، هندوستان ، چين ، رم ، ژاپن ، آشور در شمال عراق ، انگلستان ، ايسلند ، ليتواني و آلمان و در ملت هايي چون سرخ پوستان امريكايي ، بوداييان ، اسكانديناوي و تيوتني ، سامي ، هيتيت ها و ... حضور داشته و در اماكني چون آنورديك عشق آباد ، اوزكند ، آرامگاه يوسف فرزند قيصر ( نخجوان ) ، مدرسه ي ميرعرب ، مدرسه ي كاراتاي ( تركيه ) ، آرامگاه خواجه عبدالله انصاري ( افغانستان ) و ... حضور داشته و دارد . مورد باستان شناسي بسيار جالب توجه و شگفت آوري نيز پيرامون اين نماد در دهكده اي به نام مزين در اكراين يافت شده كه در آن نماد بر روي عاج يك ماموت ديده شده . البته هنوز مشخص نيست كه آيا اين عاج در سيبري به دست آمده و در همان زمان ماموت ها نشانواره بر روي آن حكاكي شده و يا بعدها توسط افرادي ديگر اين نماد بر روي آن به تصوير در آمده . به هر حال تاريخ نماد حكاكي شده بر اين عاج به وضوح مشخص نيست . گردونه ي مهر نزد اقوام غير ايراني معاني و مفاهيم مختلفي داشته از جمله : 1- نماد الوهيت آريايي 2- چهار عنصر اصلي ( آب ، باد ، خاك ، آتش ) 3- زندگاني طولاني 4- حركت آب 5- هست و نيست ، بود نبود ، بست وگسست 6- يك پيكره ي قرار دادي انسان با دو دست و دو پا 7- دور كننده ي چشم زخم و اهريمنان و نيروي درمان بخش 8- دو تركه ي بر هم نهاده براي روشن كردن آتش 9- نگاره مثبت و دارنده ي بار مثبت و سازنده 10- نمودار پرواز 11- دوكهاي نخ ريسي آغازين 12- خورشيد 13- نماد ستارگان و... اين احتمال وجود دارد كه ريشه ي معاني و مفاهيم چليپا در اقوام گوناگون در نزد قوم آريا باشد ، هرچند كه هنوز دستاوردها نتيجه اي قطعي را به ارمغان نياورده اند . در اين ميان ، بنابر گزارشات و شواهد به دست آمده ، خالق احتمالي اين نشانواره در رده ي نخست ، آرياييان هستند .چليپاي شكسته در هندچليپاي شكسته در هند سواستيك يا سواستيكا2 ( سانسكريت ) ناميده مي شود . این نماد در باور هنديان نماديست از حركت خورشيد ، نيك بختي و افزوني . در گروهي از اماكن مذهبي هند ، چه در گذشته و چه در زمان حال ، سواستيكا مشهود بوده و ريشه هايي بسيار كهن دارد . در شماري از نگاره هاي كف پاي بودا متعلق به سده هاي قبل و بعد از ميلاد ، اين نشان به كار مي رفته و در آيين بودا نيز كاربرد يافته است . چليپاي شكسته در آيين جينسيم3 نيز حضوري محسوس دارد . بسياري از جينيست ها ، اين نشان را بر سر در خانه هاي خود نقش زده و بر اين باورند كه سواستيكا داراي نيرويي ست كه خوشي ، بركت و ثروت را به ارمغان مي آورد. به طور كل ، سواستيكای راست گرد در هند نماديست از خورشيد ، روشنايي ، خوشي ، بهار و تابستان و در مقابل ، سواستيكای چپ گرد نماد تاريكي ، شب ، وحشت ، جادو ، پاييز و زمستان است .چليپاي شكسته در چين و ژاپنچليپاي شكسته در چين با نام باستاني وان4 داري تاريخي كهن است . اين نماد بيشتر در آيين دائو5 تجلي يافت . دائو يا تائو6 از آيين هاي باستاني چين محسوب مي شود كه بنيانگذار آن را شخصي به نام لائوزه7 به معناي استاد پير مي دانند ، گويي كه گروهي از تاريخ دانان وي را شخصيتي خيالي و افسانه اي مي پندارند. لائوزه حدوداَ همدوره ي كنفوسيوس8 ( ح 551 تا 479 ق.م ) بود ، اما از زندگي و تعليمات وي اطلاعات بسيار مختصري در دست است كه صحت آنها هنوز در پرده اي از ابهام است . تنها اثر مكتوب به جا مانده از استاد پير ، كتابي تحت عنوان دائو د جينگ9 مي باشد كه نويسنده ي آن را لائوزه مي دانند . بنیانهاي فلسفي آيين دائو بر تعادل و تعامل ميان دو نيروي يين10 و يانگ11 استوار است . يين نماد نيروي زنانه ، زمين ، روشنايي و ... مي باشد كه در مقابل يانگ يا نيروي مردانه ، آسمان ، تاريكي و ... قرار دارد . دائو گرايان بر اين باورند كه اين دو نيرو در جهان هستي در گردشند و اين گردش بر اساس قوانين طبيعت صورت مي گيرد . در اين ميان ، طبيعت و هستي خود پيرو دائوست . گردونه مهر در فرهنگ و آیین های چینی حضور يافته و مفاهيم جديدي را در بر گرفت . چليپاي شكسته ي راست گرد نماديست از يانگ و چپ گرد ، نماد يين . رنگ هاي اين نشانواره نيز در چين معاني و مفاهيم ويژه اي داشت ؛ رنگ سبز نماد بركت در كشاورزي ، آبي مظهر بركت آسماني ، قرمز نماد بركت قلب بودا و زرد نمودار خوشبختي و نيك فرجامي . بنابر گزارشات تاريخي ، امپراتوريس چين با نام وو12 ( 704 – 684 م ) در زمان دودمان تانگ13 ، چليپاي شكسته را به عنوان نماد و سمبلي از خورشيد مقرر كرد . اين نماد در چين مفاهيمي نظير تداوم ابدي بدون آغاز و انجام ، تجديد ابدي حيات ، تكامل و تعالي ، حركت بر طبق قاعده و قانون ، طول عمر ، بر كت ، طومار رعد و ... را در بر دارد. چليپاي شكسته از چين به كره و سپس به ژاپن راه يافت و در زبان ژاپني با نام مانجي14 شناخته شد . اين احتمال وجود دارد كه نشانواره از طريق ورود آيين بودا به ژاپن راه يافته ، هر چند كه اين نظر نمي تواند قطعيت كامل داشته باشد . در هر حال در ژاپن ، عموماَ چليپاي شكسته نمادي ست از معابد بودايي و آيين بودا . در حالت كلي هر دو جهت گردش نشانواره در ژاپن معاني و مفاهيم سازنده و خجسته اي را در بر دارد . گردونه ي چپ گرد با نام ئوموته مانجي15 نمادي ست از عشق و رحمت و گردونه ي راست گرد يا يورا مانجي16 نمادي از بصيرت ، آگاهي و قدرت .گردونه مهر در كيش بوداييدر ابتداي آيين و پس از مرگ بودا ، هيچ تمثالي از وي ساخته نشد . آغاز زمان پيكره سازي و تصويرگري از بودا به وضوح مشخص نيست . تاريخ نگاران بر اين باورند كه ابتدا وي را به صورت يك چتر ، يك فيل و يا جاي پا مجسم مي كردند . زمان آغاز تصوير گري از بودا به صورت نماد يا نشانه ، احتمالاَ دويست سال پس از وفات وي بوده است . در اوايل قرن اول ميلادي بود كه هنرمندان بودايي به ساخت پيكره هاي بودا به صورت جدي و حرفه اي روي آوردند . سنگ تراشه هاي بدست آمده از هنر گندهارا42 مربوط به قرن هاي اول ، دوم و سوم ميلادي در هند و نيز تمثال هاي بر جا مانده از هنر آسياي ميانه در همان دوران ، از معدود بقايايي ست كه امروزه بر جاي مانده . حمله مسلمانان به هند آيين بودا را به كلي محو ساخت ، از اين رو بسياري از منابع و ساختارهاي بودايي از ميان رفت و بررسي هاي تاريخي دشوار شد . بوديسم در هند از جايگاه بسيار مناسبي برخوردار بود . در دوران پادشاهي آشوكا43 (273 تا 232 ق.م ) آيين بودا بسيار پيشرفت كرده و هنر بودايي كمي سازمان يافته شد . به علت نابودي آثار بودايي . پس از حمله مسلمانان ، منابع بسيار اندكي از هنر بودايي در هند ، افغانستان و پاكستان به يادگار مانده . همانطور كه ذكر شد ، هنرمندان بودايي در ابتدا ، بودا را تنها با نمادها و نشانه ها به تصوير مي كشيدند . يكي از نمادها جاي پا يا اثر پاي بودا بود . در نگاره هاي بدست آمده از جاي پاي بودا ، نقش چليپاي شكسته مشهود است . آيين بودا نيز همانند ديگر مكاتب و اديان ، تحت تأثير گروهي از عوامل خارجي قرار گرفته و مفاهيم و نمادهايي بيروني به آن راه يافت . بي شك بوداييان چليپاي شكسته را در راستاي ايجاد مفاهيم جديد و نيز همآغوشي با بنیانهاي فرهنگي و مذهبي جامعه ي آن دوران ، به آيين بودا وارد كردند ؛ همانگونه كه در ديگر مكاتب ، نظير اين عمل مشاهده مي شود . چليپاي شكسته با پيشرفت آيين بودا و هنر پيكره سازي و تصوير گري از بودا ، در تمثال هاي بودا راه يافت . محل قرار گرفتن نشانواره كه در ابتدا بر روي انگشتان پاي بودا به تصوير كشيده مي شد ، در تمثال ها ، بر روي سينه ي بودا ترسيم شد . جالب آنكه چليپاي شكسته ي چپ گرد در نزد هنديان آنچنان خوشايند نبوده و يا شايد منفي بودن نيروي نماد چپ گرد ، بعدها و پس از اين نگارگري بوجود آمده باشد . اين امكان وجود دارد كه شايد اقوامي در راستاي خدشه دار كردن آيين بودا ، نماد چپ گرد آن را كه در تمثال هاي بودا به كار مي رفته ، در اذهان عمومي به صورت منفي و شيطاني جلوه كرده باشند44 . عموماً چهار چليپاي شكسته برروي چهار انگشت پا ترسيم شده و گاهي بر روي هر پنج انگشت مشهود است . در نگاره هاي كف پاي بودا علاوه بر نقش چليپای شكسته ، ديگر نشان ها ، رمزها و سمبل هاي آيين بودا نيز مشهود است از جمله نيلوفر ، چرخ دارما ، ناگا45 (شاه مار ) و ... كه هر يك در جايگاه خود مفاهيم و معاني بسيار عميقي را در بر دارند . نشان چليپاي شكسته در آيين بودا داراي مفاهيم متعددي ست ؛ از جمله چهار نشانه ، چهار حقيقت عالي ، به گردش در آوردن چرخ آيين ، رفتن راهبان و آموزگاران به چهار گوشه ي هند و جهان ، در چرخش بودن نظام طبيعت و چهار عنصر ، كه نماديست از فنا پذيري و عدم پايداري موجودات و ... در اين ميان دو تفسير ، بسيار جالب توجه است . نخست آنكه اين نماد را راز پنهاني آيين بودا مي نامند . عمق آيين بودا و تجربه ي بوداگي صرفاً يك تجربه ي انحصاري ست ، غير قابل انتقال و غير قابل تفسير و توضيح و يا شايد اين نماد به مفهوم ديگري اشاره دارد كه بايد آن را كشف كرد . دومين مفهوم و معنا كه عموميت بيشتري دارد آن است كه چليپاي شكسته نمادي ست از قلب بودا ، به همين علت در تمثال ها ، نشان چليپا بر روي سينه ي برهنه ي بودا ترسيم مي شود و به مهر دل بودا مشهور است . اين نشانواره بيشتر در تمثال هاي بودا در چين ديده مي شود و شايد نشان از همآغوشي آيين دائو و آيين بوداي چيني داشته باشد . معناي ديگر چليپا در آیین بودا كه صرفأ يك گمانه زني شخصي ست آن كه ممكن است اين نماد نقطه ي اتصال بودا و قوم آريا باشد . هر چند كه اين نماد در بسياري از نقاط جهان و بسياري از فرهنگ ها و اقوام يافت مي شود اما نكته ي فابل توجه آن است كه به ندرت چليپاي شكسته بر روي بدن تمثال ها به تصوير آمده و عموماَ در كنار ديگر موضاعات جاي گرفته و يا به صورتي مجزا و با اشكال گوناگون ترسيم شده . اين كه آيا بودا از اقوام آريايي بوده يا نه صرفاَ يك گماني زني شخصي46 بر اساس دستاوردهاي ابتدايي پيرامون اين مسئله مي باشد كه نيازمند بررسي هاي گسترده است . استفاده از نشان چليپاي شكسته در تمامي تمثال هاي بودا عموميت ندارد ، اما اين نشان در بسياري از معابد بودايي جهان و شماري از تمثال ها و نگاره ها مشهود است . همانگونه كه در ژاپن اين نشان ، نمادي از آيين بوداست . اين نشانواره خود از اسرار آميز ترين نمادهاي چهان بوده و بسيار جالب است كه بوداييان بار ديگر آن را به صورت يك راز معرفي مي نمايند . اين نماد علاوه بر تمثال هاي بودا ، گاه در نگاره ها و پيكر ه هاي ديگر افراد آيين و بودي ستوه ها47 ديده مي شود. از جمله خدا بانوي رحمت ، بودي ستوه گوان يين48 كه در چين محبوبيت بسياري دارد . گردونه ي مهر در آيين بودا ، نشاني ست از تداخل و تعامل بسيار پيچيده ي فرهنگ ها ، باورها و تاريخ جهان باستان كه گوشه هاي بسياري از آن ، در پرده اي از ابهام نهفته است

ماخذ:http://blog.360.yahoo.com/blog-xH7auC86dLM0gzPh3uTFBp1bW5Ogzyjd?p=329

ابتدا خط دلخواهی رسم کنید و با مشخص کردن دو نقطه الف و ب پاره خطی به طول 5 جدا نمایید.

وسط پاره خط ((الف ب)) را بیابید و آن را نقطه ((ج)) بنامید. ضمناً از نقطه ب عمودی به اندازه طول ((الف ب)) اخراج کنید و این نقطه را ((د)) نامگذاری کنید. حالا پرگار را روی نقطه ((ج)) گذاشته کمانی به شعاع ((الف ب)) رسم کنید تا نقطه ((ه)) را روی خط مشخص کند:

دهانه پرگار را به اندازه ((الف ه)) باز کنید و به مرکزیت ((الف)) و ((ب)) دو قوس بزنید تا همدیگر را در ((و)) قطع کنند. از ((الف)) و ((ب)) به ((و)) وصل کنید. به یک مثلث رسیده ایم که پایه رسم بسیاری از شکل هاست:

پرگار را به اندازه ((الف ب)) باز کنید و به مرکزیت ((الف)) و ((ب)) دو کمان رسم کنید تا نقاط ((ز)) و ((ح)) پدیدار شوند. پنج نقطه را به هم وصل نمایید:

پنج ضلعی منتظم آماده شده است!

ماخذ:www.ajayeb.ir/iranianmath/index.php

 تئوری رنگ ها و هارمونی رنگ

در چرخه ی رنگ ، فام های ثانویه و ثالثه ای که بین یک زوج فام اولیه جای گرفته اند ، دارای روابط خویشاوندی هستند و در کنارهم ساده ترین هماهنگی رنگی را پدید می آورند .مادامیکه این رنگها با رنگهای خالص سفید و سیاه ترکیب شوندایجاد بیشماری از رنگها و سایه های مختلف مینمایند

درخشندگی، دومین صفت رنگ است و درجه ی نسبی تیرگی و روشنی آن را مشخص می کند(غالبا ً نقاشان اصطلاح رنگسایه را نیز در همین معنا به کار می برند) . معمولا ً درخشندگی رنگ های فام دار را در قیاس با رنگ های بیفام می سنجند . در چرخه ی رنگ ، زرد بیشترین درخشندگی (معادل خاکستری روشن نزدیک به سفید) و بنفش کمترین درخشندگی   ( معادل خاکستری تیره ی نزدیک به سیاه) را دارد .

پرمایگی (اشباع)، سومین صفت رنگ است و میزان خلوص فام آن را مشخص می کند ( گاه واژه ی شدت را در این مورد به کار می برند ) . فام های چرخه ی رنگ صد در صد خالص اند ولی در طبیعت به ندرت می توان فام خالصی یافت . همچنین ، کمتر رنگیزه ای حد اشباع فام مربوطه در چرخه ی رنگ را داراست .

رنگهای درخشان به تنهایی جذاب هستند اما اگر در یک الگو یا ردیفی منظم قرارگیرند از نظر بصری تاثیر بیشتری خواهند داشت. این نوع آرایش یک ساختار ساده را بر این رنگها حاکم میکند و در نتیجه یک مفهوم و یا نوعی نظم را، ورای حضور محض رنگها، منتقل خواهد کرد.

دیوارها و پیش زمینه های روشن رنگ های سرد ، مختصر کاهش در دمای بدن نگرنده ایجاد می کنند و رنگ های گرم باعث مختصر افزایش دمای بدن می شوند . به لحاظ بصری ، رنگ گرم پیش می آید و رنگ سرد پس می نشیند.

پنجره ها و مبلمان با زمینه رنگ و سایز متوسط در مبلمان و پنجره هائی با سایز بزرگ شاهد آن خواهیم شد که رنگ انها با یکدیگر مخلوط خواهد شد و از لحاظ تأثیر گذاری بر محیط غالب خواهند شد ثبات از بین خواهد رفت و تلویحاً نوعی تکان بصری ایجاد خواهد نمود.با مبلمان وپنجره های متوسط و با رنگی متعادل و متوسط خواهیم توانست ترکیب بندی با ثبات داشته باشیم. هر ترکیب بندی را میتوان کارآمد دانست به شرط این که عناصر صحنه به طور موثر با بینندگان مورد نظر آن، ارتباط برقرار کند. در اغلب موارد، نکته اساسی در شناسایی عناصر کلیدی صحنه نهفته است تا با نظم مبلمان و میزان نور ، آنها را از دل سایر عناصر تصویری متفرقه، بیرون بکشید. همین اشیاء مزاحم، صحنه ها را مخدوش میکنند و همچنین،بهتر است به جای تمرکز زیاد روی جزییات خیلی خاص، تنها روی ساختار کلی صحنه تمرکز کنید. چرا که تاثیر آنها در مقابل ترکیب بندی عمومی، بسیار سطحی است.

ملحقات تیره از این رو چشمان شما به سمت رنگ تیره تر کشیده میشوند و شما در روشی قادر خواهید بود ملحقات واثاثیه ها را نظم دهید تا هادی دید وکیفیت بصری روان باشند .

رنگ زندگی است زیرا جهان بدون رنگ برایمان مرده جلوه میکند,رنگها ایده آغازین وثمره نور اصلی بدون رنگ هستند و مقابل آنها تاریکی بدون رنگ است.نور اولین پدیده در جهان است از طریق رنگها روح و طبیعت زنده جهان را برایمان آشکار میسازد.

همچنین کلمه و آوای آن,شکل و رنگ اش,رگه های اصلی از ذات فوق طبیعی است که ما تصویری اندک از آن داریم.همانطور که صدا,رنگ , جلا به لفظ می بخشد,همینطور هم رنگ بطور طبیعی به فرم شکل خاصی میدهد.ماهیت اصلی رنگ طنینی از تصورات خیالی است و در این حالت رنگ موسیقی است.زمانی که اندیشه مفهوم, قاعده مندی,لمس رنگ و طلسم آن,شکسته است انگاه در دستان خود جز جسم بی روح چیز دیگری نداریم.

رنگ های نارنجی و آبی,رنگ های مکمل هستند و مخلوط این رنگها,رنگ خاکستری بوجود می آورد.وقتی ناظر در این مکان قرار میگیرد,نورهای متفاوتی دریافت خواهد کرد که این نورها متناوباً با نارنجی و آبی است و دیوارها این رنگها را با زوایای دائماً متغیرانعکاس میدهد.این تاثیر متقابل احساسی از غنای رنگ به انسان می بخشد.

رنگها نیروها و انرژی های درخشنده ای هستند که چه آگاه و چه ناخود آگاه روی ما اثر مثبت و منفی خواهند داشت.هنرمندانی که شیشه های رنگین خلق می کنند از رنگ برای خلق چنان محیطی معنوی و اسرار آمیز استفاده میکردند که اندیشه های پرستش کنندگان را بر دوش شاهین معنویت به پرواز درمی آورند.اثرات رنگ نه تنها از لحاظ بصری بلکه از جنبه های روان شناسی و روان شناختی نیز باید بررسی شوند.

سطوح رنگ باید شکل,وسعت و حدود خود را از خود رنگ و نوسان شدت آن (رنگ)کسب کند نه اینکه با خطوط از پیش معین شده باشد.

همچنین,شکل ها نیز دارای خصوصیت گویا ومعنی دار نظام زیباشناختی خود هستند.در طراحی,این کیفیت های معنی دار شکل و رنگ می بایست با یکدیگر مطابقت داده شوند.

یعنی شکل و رنگ در معنی دار بودن و مفهوم خود یکدیگر را تایید و اثبات نمایند.سه شکل اصلی مربیکی از ملاحظات روانشناختی رنگ که در کاربرد هنری رنگ اهمیت دارد ، بررسی تأثیرمتقابل رنگ ها است . جلوه یا اثر هر رنگ در جوار رنگ دیگر تغییر می کند هر رنگ نسبت به دیگری میزان تیرگی یا روشنی ذاتی اش را می نمایاند . معکوس کردن این ترتیب طبیعی ، ناسازگاری رنگی به بار می آورد.هر رنگ دارای سه صفت یا سه بُعد دیداری مستقلا  تغییر پذیر است : فام ، درخشندگی و پرمایگیفام ، صفتی از رنگ است که جایگاه آن را در سلسله ی رنگی ( از قرمز تا بنفش) معادل با نور طول موج های مختلف در طیف مرئی – مشخص می کند قرمز ، زرد و آبی را فام های اولیه  می نامند و چون مبنای سایر فام ها هستند ، رنگ های اصلی نیز نام گرفته اند . فام های ثانویه عبارتند از : نارنجی ، سبز و بنفش که از اختلاط مقادیر مساوی از دو فام اولیه حاصل می شوند . فام های ثالثه از اختلاط فام های اولیه و ثانویه به دست می آیند : زرد- نارنجی( پرتقالی) ، نارنجی- قرمز ، قرمز- بنفش ( ارغوانی) ، بنفش- آبی ( لاجوردی) ، آبی- سبز (فیروزه ای) ، سبز- زرد (مغز پسته ای) . دوازده فام نامبرده را با ترتیبی معین در چرخه ی رنگ ، نشان می دهند .

در چرخه ی رنگ ، فام های ثانویه و ثالثه ای که بین یک زوج فام اولیه جای گرفته اند ، دارای روابط خویشاوندی هستند و در کنارهم ساده ترین هماهنگی رنگی را پدید می آورند .مادامیکه این رنگها با رنگهای خالص سفید و سیاه ترکیب شوندایجاد بیشماری از رنگها و سایه های مختلف مینمایند

درخشندگی، دومین صفت رنگ است و درجه ی نسبی تیرگی و روشنی آن را مشخص می کند(غالبا ً نقاشان اصطلاح رنگسایه را نیز در همین معنا به کار می برند) . معمولا ً درخشندگی رنگ های فام دار را در قیاس با رنگ های بیفام می سنجند . در چرخه ی رنگ ، زرد بیشترین درخشندگی (معادل خاکستری روشن نزدیک به سفید) و بنفش کمترین درخشندگی   ( معادل خاکستری تیره ی نزدیک به سیاه) را دارد .

پرمایگی (اشباع)، سومین صفت رنگ است و میزان خلوص فام آن را مشخص می کند ( گاه واژه ی شدت را در این مورد به کار می برند ) . فام های چرخه ی رنگ صد در صد خالص اند ولی در طبیعت به ندرت می توان فام خالصی یافت . همچنین ، کمتر رنگیزه ای حد اشباع فام مربوطه در چرخه ی رنگ را داراست .

رنگهای درخشان به تنهایی جذاب هستند اما اگر در یک الگو یا ردیفی منظم قرارگیرند از نظر بصری تاثیر بیشتری خواهند داشت. این نوع آرایش یک ساختار ساده را بر این رنگها حاکم میکند و در نتیجه یک مفهوم و یا نوعی نظم را، ورای حضور محض رنگها، منتقل خواهد کرد.

دیوارها و پیش زمینه های روشن رنگ های سرد ، مختصر کاهش در دمای بدن نگرنده ایجاد می کنند و رنگ های گرم باعث مختصر افزایش دمای بدن می شوند . به لحاظ بصری ، رنگ گرم پیش می آید و رنگ سرد پس می نشیند.

پنجره ها و مبلمان با زمینه رنگ و سایز متوسط در مبلمان و پنجره هائی با سایز بزرگ شاهد آن خواهیم شد که رنگ انها با یکدیگر مخلوط خواهد شد و از لحاظ تأثیر گذاری بر محیط غالب خواهند شد ثبات از بین خواهد رفت و تلویحاً نوعی تکان بصری ایجاد خواهد نمود.با مبلمان وپنجره های متوسط و با رنگی متعادل و متوسط خواهیم توانست ترکیب بندی با ثبات داشته باشیم. هر ترکیب بندی را میتوان کارآمد دانست به شرط این که عناصر صحنه به طور موثر با بینندگان مورد نظر آن، ارتباط برقرار کند. در اغلب موارد، نکته اساسی در شناسایی عناصر کلیدی صحنه نهفته است تا با نظم مبلمان و میزان نور ، آنها را از دل سایر عناصر تصویری متفرقه، بیرون بکشید. همین اشیاء مزاحم، صحنه ها را مخدوش میکنند و همچنین،بهتر است به جای تمرکز زیاد روی جزییات خیلی خاص، تنها روی ساختار کلی صحنه تمرکز کنید. چرا که تاثیر آنها در مقابل ترکیب بندی عمومی، بسیار سطحی است.

ملحقات تیره از این رو چشمان شما به سمت رنگ تیره تر کشیده میشوند و شما در روشی قادر خواهید بود ملحقات واثاثیه ها را نظم دهید تا هادی دید وکیفیت بصری روان باشند .

رنگ زندگی است زیرا جهان بدون رنگ برایمان مرده جلوه میکند,رنگها ایده آغازین وثمره نور اصلی بدون رنگ هستند و مقابل آنها تاریکی بدون رنگ است.نور اولین پدیده در جهان است از طریق رنگها روح و طبیعت زنده جهان را برایمان آشکار میسازد.

همچنین کلمه و آوای آن,شکل و رنگ اش,رگه های اصلی از ذات فوق طبیعی است که ما تصویری اندک از آن داریم.همانطور که صدا,رنگ , جلا به لفظ می بخشد,همینطور هم رنگ بطور طبیعی به فرم شکل خاصی میدهد.ماهیت اصلی رنگ طنینی از تصورات خیالی است و در این حالت رنگ موسیقی است.زمانی که اندیشه مفهوم, قاعده مندی,لمس رنگ و طلسم آن,شکسته است انگاه در دستان خود جز جسم بی روح چیز دیگری نداریم.

رنگ های نارنجی و آبی,رنگ های مکمل هستند و مخلوط این رنگها,رنگ خاکستری بوجود می آورد.وقتی ناظر در این مکان قرار میگیرد,نورهای متفاوتی دریافت خواهد کرد که این نورها متناوباً با نارنجی و آبی است و دیوارها این رنگها را با زوایای دائماً متغیرانعکاس میدهد.این تاثیر متقابل احساسی از غنای رنگ به انسان می بخشد.

رنگها نیروها و انرژی های درخشنده ای هستند که چه آگاه و چه ناخود آگاه روی ما اثر مثبت و منفی خواهند داشت.هنرمندانی که شیشه های رنگین خلق می کنند از رنگ برای خلق چنان محیطی معنوی و اسرار آمیز استفاده میکردند که اندیشه های پرستش کنندگان را بر دوش شاهین معنویت به پرواز درمی آورند.اثرات رنگ نه تنها از لحاظ بصری بلکه از جنبه های روان شناسی و روان شناختی نیز باید بررسی شوند.

سطوح رنگ باید شکل,وسعت و حدود خود را از خود رنگ و نوسان شدت آن (رنگ)کسب کند نه اینکه با خطوط از پیش معین شده باشد.

همچنین,شکل ها نیز دارای خصوصیت گویا ومعنی دار نظام زیباشناختی خود هستند.در طراحی,این کیفیت های معنی دار شکل و رنگ می بایست با یکدیگر مطابقت داده شوند.

یعنی شکل و رنگ در معنی دار بودن و مفهوم خود یکدیگر را تایید و اثبات نمایند.سه شکل اصلی مربع,مثلث و دایره نیز مانند سه رنگ اصلی قرمز,زرد و آبی دارای خصوصیات مفهومی و بیانی مشخص هستند.

مربع,نمایانگر ماده,وزن و حدود مشخص است وحسی از کشش و امتداد و تجربه حرکت را القاء میکند.مربع با رنگ قرمز منطبق است و وزن حجم قرمز با شکل سنگین و ساکن مربع مطابقت دارد.

مثلث با زوایای حاد و تند,تاثیر ستیزه جویی,پرخاش و تهاجم را ایجاد میکند.مثلث سمبل تفکر است و حالت وخصوصیت بی وزن آن با زرد روشن هماهنگی دارد.

دایره بر عکس مربع,احساسات را ملایم و معتدل میکندو حس آرامش و حرکت آرام و آهسته را القاء مینماید.دایره سمبل روح است که در درون خود همواره در حال حرکت است.

تطابق و تناسب هر رنگ با شکل مربوط به خود مستلزم همانندی و توازن است.اگر رنگها و شکل ها در بیان مفاهیم و حالات توافق داشته باشند,تاثیرات آن دو چندان خواهد بود.  

ع,مثلث و دایره نیز مانند سه رنگ اصلی قرمز,زرد و آبی دارای خصوصیات مفهومی و بیانی مشخص هستند.

مربع,نمایانگر ماده,وزن و حدود مشخص است وحسی از کشش و امتداد و تجربه حرکت را القاء میکند.مربع با رنگ قرمز منطبق است و وزن حجم قرمز با شکل سنگین و ساکن مربع مطابقت دارد.

مثلث با زوایای حاد و تند,تاثیر ستیزه جویی,پرخاش و تهاجم را ایجاد میکند.مثلث سمبل تفکر است و حالت وخصوصیت بی وزن آن با زرد روشن هماهنگی دارد.

دایره بر عکس مربع,احساسات را ملایم و معتدل میکندو حس آرامش و حرکت آرام و آهسته را القاء مینماید.دایره سمبل روح است که در درون خود همواره در حال حرکت است.

تطابق و تناسب هر رنگ با شکل مربوط به خود مستلزم همانندی و توازن است.اگر رنگها و شکل ها در بیان مفاهیم و حالات توافق داشته باشند,تاثیرات آن دو چندان خواهد بود.  

ماخذ:http://civilonline.net/index.php?option=com_content&task=view&id=47&Itemid=66