X
تبلیغات
محراب معماری - مشبک کاری

محراب معماری

معماری و هنرهای وابسته

مشبک کاری

در میان هنرهای سنتی مشبک ،جایگاه خاصی دارد((مشبک،تکنیک عروج ماده است))هنرمشبک با تراش دادن چوب؛فلز یا سنگ سفت و محکم و خشن آن را متخلخل ،سوراخ سوراخ،شبکه شبکه می نماید،و به ماده سنگین که بی رحمانه به سوی نقل زمین کشیده می شد،فرصت سبکی و رهایی از قواعد ماده و طبیعت و ورود به عالم مثال و نهایتا قدم نهادن به دنیای عروج و پرواز را عطا میکند.

 تعریف و معنای لغوی مشبک در فرهنگ لغات

مشبک هر چیز در هم آمیخته شده و در هم آمده،هر چیز شبکه شده و در هم آورده شده مانند پنجره شده ودر هم داخل گشته،شبکه دار،به شکل شبکه خانه خانه،جسمی که دارای سوراخهای بسیار باشد.سوراخ سوراخ،چشمه چشمه،پنجره پنجره چون شبکه.

 هنر مشبک

مشبک کاری،که یکی از شاخه های منبت است در تزیین قابها و سایر وسایل تجملی کاربرد دارد و مهمولا برروی چوبهای گوناگون ،عاج،استخوان انجام میشود.در مشبک سازی از وسایلی چون کاغذ،چسب چوب،مته،اره،اره مویی،کمانه مشبک ،سمباده،چکش،گاز انبر،چوب(تخته سه لایی)آلمینیوم،مس و چرم استفاده میشود.ابتدا طرح یا خط مورد نظر را بروی تخته ،فلزیا چرم که زمینه اصلی کار است میچسبانند و پس از برسی و علامت گزاری روی طرح نقاطی است که می بایست بریده شود و مشخص  و سپس با مته سوراخ میشود.پس از آن استفاده از اره مویی نقش های اضافی بریده می شود.

هنر مشبک قدمتی دیرینه دارد.امروزه آثار مشبک را بر درها،منابر،امام زاده ها،مساجد و سفال که هنرمند با مهارت خاص آن را مشبک کرده،فلز(آلومینیوم،مس؛طلا،نقره)چوب(انواع تخته سه لایی)استخوان حیوانات،چرم و................. مشهاده کرد.

در گذشته در منازل را با شیشه های رنگی و با استفاده از هنر مشبک مساختند.این روش بخصوص از عهد صفویه متداول و تا پنجاه سال قبل معمول بود.متاسفانه اکنون کمتر از این هنر استفاده میشود.

 

وسایل و ابزار مشبک کاری :

وسایل کار برای هنر مشبک عبارتند از : کمانه ، اره ، تخته یا فلز ، مته ، چکش ، سمباده ، چسب چوب ، چسب کاغذی ، انبردست و میز .

 کمانه : این وسیله باید قابلیت انعطاف داشته باشد به گونه ای که بتوان براحتی دهانه آن را به هم نزدیک و یک سر اره را در آن محکم کرد . در غیر اینصورت می توان با اضافه کردن 17 تا 20 سانتی متر تسمه به ضخامت 3 میلی متر کمانه اره را طولانی تر کرد تا اولاٌ به آسانی بتوان اره را محکم کرد ثانیاً از اره شکسته هم استفاده مجدد نمود .
هر چه کمانه بزرگتر باشد می توان کار را با ابعاد بزرگتر انجام داد و از آن برای ساخت معرق و مشبک استفاده کرد و برای جلوگیری از هرز شدن پیچ و مهره ها بهتر است از واشر ساده و فنری استفاده کرد و گاه گاهی روغن کاری نمود .

اره : اره مویی دو نوع و در اندازه های مختلف است : اره چوب بری و اره فلز بری .
اره چوب بری باید پاملخی باشد به این معنی که یکی از دو دندانه اش خالی باشد اما در اره فلزی تمام دندانه ها موجود است .
بنابراین بهترین اندازه برای اره مویی چوب بری شماره 1 و برای کارهای خیلی ریز اره زیر شماره 1 است .

تخته : در گذشته اره سه لایی از روسیه وارد می شد که از هر نظر خوب و قابل استفاده بود اما امروزه تولید داخلی است و از بهترین تخته سه لایی با مارک A2 است که در سلماس تولید می شود که اگرچه گره و ناصافی دارد اما از نظر چسب مناسب است .

فلز : برای کار روی فلز از ورق آلومینیم نازک و مس استفاده می شود .

مته : برای سوراخ کردن است و انواع مختلف دارد : دستی و برقی . برای این کار می توان از نوک درفش یا میخ نیز استفاده کرد . بهتر است از دریل دستی با مته شماره 1 استفاده شود .

سمباده : در کارهای چوبی پس از پایان کار برای تمیز کردن آن از کاغذ سمباده شماره 2 استفاده می شود . فلز به سمباده احتیاج ندارد و با آب تمیز می شود .

چسب چوب : چسب چوب را کمی رقیق کرده و از آن برای چسباندن طرح روی فلز استفاده می کنند.

آرد سریش : از آرد سریش برای چسباندن طرح روی چوب استفاده می کنند زیرا پس از پایان کار به آسانی پاک می شود . اگر از چسب چوب استفاده کنیم به سختی می توانیم روی کار را تمیز کنیم و اگر سمباده زیاد بزنیم لایه روی تخته از بیم می رود .
چسب کاغذی : پس از بریدن هر قسمت بهتر است آن را در محل خود بگذاریم و با چسب کاغذی آن را نگه داریم زیرا از شکسته شدن هنگام بریدن و سمباده زدن کار جلوگیری می کند .

میز : باید میزی انتخاب کنیم که دست براحتی زیر آن قرار بگیرد و وسط تخته شکافی به اندازه یک سانتی متر باشد که بعضی مواقع نیاز خواهیم داشت .

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و ششم آبان 1388ساعت 10:42  توسط محراب  |